Introductie Ben Akkerman:

Ben Akkerman was een Nederlandse landschapsschilder en tekenaar uit Enschede die zich op latere leeftijd ontwikkelde tot abstracte kunstenaar met een eigen stijl. Hij was autodidact. Hij was mede oprichter van ‘De Nieuwe Groep Twente’. Hij had exposities in veel Nederlandse musea, die ook werk van hem hebben in hun collectie. Ook won hij twee maal de ‘Geraert ter Borchprijs’ en de ‘PC Kunstprijs’. Zijn belangrijkste werken worden gerekend tot het Minimalisme (Geometrie).


Ben Akkerman, vroeg werk

Ben Akkerman, vroeg werk.


Biografie:

Ben Akkerman woonde zijn hele leven in Enschede NL waar hij een baan had als financieel administratief ambtenaar. Hij was als jonge schilder onder de indruk van het werk van landschapschilders als Jan van Goyen, Jacob Ruisdael en Jan Hendrik Weissenbruch, dat hij zag in het Rijksmuseum Twenthe in Enschede NL. Hij bezocht ook tentoonstellingen elders, bijvoorbeeld in Amsterdam NL. Zijn schilderijen en tekeningen maakte hij in zijn vrije tijd in de woonkamer bij hem thuis.

Na de Tweede Wereldoorlog was hij mede-oprichter van De Nieuwe Groep, een vernieuwende kunstenaarsgroep waarvan ook Riemko Holtrop, Jan Broeze, Jan Schoenaker en de drie Haanstra’s (Folkert, Johan en Folkert sr.) lid werden. Ben Akkerman en anderen voelde zich niet aangetrokken tot het spontaniteit van Cobra maar wel tot het rationele, abstraherende werk van Piet Mondriaan.

Tot de vroege werken uit deze serie, behoort een zelfportret uit de late jaren dertig. Het is een bijzondere tekening, want hij maakte vooral landschappen. In zijn eerste tekeningen is hij nog trouw aan de natuur. Hij schetste met een expressieve lijn. Vanaf de jaren vijftig werd het landschap steeds verder teruggebracht tot hoofdlijnen en structuren. Er ontstonden tekeningen die abstract aandoen, hoewel ze toch hun landschappelijk karakter behielden. Hij bouwde met grote zorgvuldigheid een klein oeuvre op van schilderijen en tekeningen.

Hij was actief voor de Enschedese Kunststichting en organiseerde in 1958 in Rijksmuseum Twenthe in Enschede NL de tentoonstelling ‘Facetten’.

Ben Akkerman wandelde en fietste veel in het landelijke gebied rond zijn woonplaats Enschede NL. Tijdens deze uitstapjes maakte hij tekeningen en vanaf 1960 ook foto’s, die hij uitwerkte op doek op zijn eigen bijzondere wijze waarop hij het typische en vertrouwde landschap uitwerkte. In zijn vroege schilderijen was het landschap nog duidelijk herkenbaar. Hoewel hij ook toen al een grote belangstelling had voor de structuur van het landschap, kwam dit in zijn latere werk beter tot zijn recht. Vanaf de jaren zeventig werden zijn schilderijen abstracter. Toch bleef het een onmiskenbaar landschap. Aan zijn schilderijen is te zien dat hij er lang aan werkte. Hij veegde uit en schuurde weg, om het accent in het schilderij alsnog te verleggen. Opvallend is ook dat hij niet ophield bij de rand. Vaak schilderde hij de randen mee.

In de late jaren zestig was hij betrokken bij de activiteiten van de door kunstenaars opgerichte expositieruimte ‘Markt 17’ in Enschede?

In 1973 had hij op drieënvijftigjarige leeftijd zijn eerste solotentoonstelling in het Stedelijk Museum in Amsterdam NL en had hij zijn eerste expositie bij de fameuze Galerie Art & Project in Amsterdam NL, waar hij daarna regelmatig exposeerde. Hij kreeg daarna landelijke bekendheid. Er ontstonden meer en meer abstracte schilderijen, waarbij de sfeer uitsluitend wordt bepaald door de kleur, lijn en vorm. Ook de vorm van het schilderij zelf, dikwijls een vierkant, maar soms ook ruit of een achthoek, speelt daarbij een rol.

Er volgden tentoonstellingen in onder meer Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam NL, het Van Abbemuseum in Eindhoven, het Gemeentemuseum Den Haag, het Rijksmuseum Twenthe in Enschede en opnieuw in Het Stedelijk in Amsterdam. Het werk van Ben Akkerman werk bevindt zich ook in de collecties van deze musea.

Hij was in de jaren tachtig begeleider aan Ateliers ’63 in Haarlem NL. Pas na zijn pensionering in 1982 kon hij al zijn tijd aan zijn kunst wijden. Pas toen in de jaren tachtig en negentig ontstonden werken die volledig abstract zijn. In deze tekeningen ligt de nadruk op lijnen en arceringen. Hoewel het proces van weglaten in deze latere tekeningen de boventoon voerde, bleven ook in deze abstracte tekeningen de herinneringen aan het landschap aanwezig.

In 1996 organiseerde het Rijksmuseum Twenthe, Enschede NL  een overzichtstentoonstelling met schilderijen en tekeningen van Ben Akkerman. In dat jaar volgde ook de eerste schenking van de kunstenaar aan het museum, bestaande uit zestien schilderijen uit de jaren vijftig en zestig. In 2005 en 2006 schonk hij opnieuw een aantal werken, waaronder tien tekeningen uit de periode 1979-1994. De tekeningen waren altijd in zijn bezit gebleven en werden in 2006 voor het eerst getoond tijdens een tentoonstelling in het Rijksmuseum Twenthe. Naast de tien tekeningen waren schilderijen en tekeningen te zien uit de jaren dertig tot 2010, afkomstig uit het bezit van Ben Akkerman, de museumcollectie en enkele particuliere verzamelingen.

In de serie tekeningen die Ben Akkerman in 2004 schonk aan het Gemeentemuseum Den Haag NL is de ontwikkeling van de kunstenaar goed te volgen.

In het Rijksmuseum Twenthe in Enschede NL ruim zeventig werken van Ben Akkerman. In deze werken is de ontwikkeling van hem goed te volgen. Want hoewel zijn werk raakvlakken heeft met dat van Piet Mondriaan en Kasimir Malevitch, het Minimalisme, en de reliëfs van Jan Schoonhoven Sr , is Ben Akkerman vooral altijd zijn eigen weg gegaan met het Minimalisme (Geometrie).


Ben Akkerman, Landschap, 1971

Ben Akkerman, Landschap, 1971, Stedelijk Museum Amsterdam


Beschrijving werk:

Ben Akkerman liet zich vooral inspireren de door hoofdlijnen en de structuren van het landschap. Zijn werk werd in de loop der jaren steeds abstracter tot tenslotte in 1974, met het verdwijnen van de horizon, iedere directe verwijzing naar het landschap uit zijn werk verdween. Hij wilde vooral de atmosfeer van het landschap weergeven en bereikte na verloop van tijd een vorm van pure schilderkunst. Hij was een bedachtzame werker met een lage productie en vernietigde vele keren werken die niet zijn goedkeuring konden wegdragen. Zijn uiteindelijke oeuvre bestaat, naast honderden tekeningen en een verzameling foto’s, uit ongeveer honderdvijftig schilderijen.

Hij schilderde vaak op vierkante, met doek bespannen panelen. Soms gebruikte hij ook andere vormen als ondergrond, zoals ruitvorm, onregelmatige vierhoek en achthoek. De verflagen (meestal acrylverf, zelden olieverf) werden veelvuldig weggeschuurd en weer met (transparante) lagen overgeschilderd.

Ben Akkermans werk ontwikkelde zich steeds meer in de richting van de abstract geometrische kunst en de Minimal Aart, met uiteindelijk ook monochrome (éénkleurige) doeken.

Zijn tekeningen maakte hij het liefst op dik papier, zodat hij ook daar kon gummen, krassen en schuren. Ook zijn tekeningen werden door een proces van weglaten steeds abstracter. In zijn late tekeningen ligt de nadruk op lijnen en arceringen. Hij had in zijn veelal vierkante tekeningen bijzondere aandacht voor de randen van deze werken.


Ben Akkerman, Landschap, 1972, olieverf op doek op spaanplaat

Ben Akkerman, Landschap, 1972, olieverf op doek op spaanplaat.


Ben AkkermanNaam: Bernardus Everhardus Akkerman.
Geboren: 29.02.1920,Enschede NL.
Overleden: 02.02.2010, Enschede NL.
Nationaliteit: Nederlandse.
Woon / werkplaatsen:

  • 1920 – 2010, Enschede NL.

Kunstopleiding: Autodidact.
Toelagen:
Residenties:
Studiereizen:
Actieve periode: 1940 – 2010.
Functies kunstwereld:

  • Begeleider aan Ateliers ’63, Haarlem NL.

Onderscheidingen:

  • 1957, Geraert ter Borchprijs voor grafiek (de inzending bestond uit acht krijttekeningen).
  • 1963, Geraert ter Borchprijs voor schilderen (de inzending bestond uit drie schilderijen).
  • 1994, PC Kunstprijs, Amsterdam NL.

Vertegenwoordiging: 
Contactpersoon:
Email:
Website(s):


Kunstvormen: Schilderijen, Tekeningen.
Kunststromingen:

Kunstfasen:

  • ???? – ????, Studieperiode.
  • ???? – ????, …

Technieken:
Bekende werken:
Projecten / opdrachten:

  • 1958, Organisator tentoonstelling ‘Facetten’, Rijksmuseum Twenthe, Enschede NL.

Kunstgroepen:

Kunstrelaties:

  • Riemko Holtrop | NL 1914 – 1996 NL | Tekeningen, Schilderijen, Sculpturen | Lyrisme.
  • Jan Broeze.
  • Jan Schoenaker.
  • De drie Haanstra’s (Folkert, Johan en Folkert sr.)

Leerling en/of invloed van:
Leraar van en/of invloed op:


Museumcollecties:

  • Stedelijk Museum Amsterdam | Amsterdam NL | Moderne- en Hedendaagse kunst.
  • Museum Boijmans Van Beuningen | Rotterdam NL | Beeldende kunst.
  • Stedelijk Museum Schiedam | Schiedam NL | Moderne- en Hedendaagse kunst.
  • Van Abbemuseum | Eindhoven NL | Moderne- en Hedendaagse kunst.
  • Het Rijksmuseum Twenthe | Enschede NL | Ca 80 werken.
  • Gemeentemuseum Den Haag | Den Haag NL | Moderne Kunst etc. | Ca 167 werken.
  • Bonnefanten Hedge House | Wijlre NL | Museum voor Moderne kunst | Collectie Eyk.
  • Mondriaanhuis | Amersfoort NL | Geboortehuis Piet Mondriaan.
  • Museum Belvédère | Heerenveen | Oranjewoud NL.
  • SCHUNCK* | Heerlen NL | Presentatie-instelling Moderne-en Hedendaagse kunst.

Overheidscollecties:
Private collecties:

Galerie collecties:


Exposities: (Solo / Groep / Duo / ?)

  • 2013, Singer Museum, Laren NL, ‘Cobra tot Dumas’, Collectie De Heus-Zomer (G).
  • 2013, Gemeentemuseum Den Haag NL, Den Haag NL, ‘Michiel Ceulers en Ben Akkerman: En être et ne pas en être’ (D).
  • 2012, Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam, Minimal Myth (G).
  • 2011, De Hallen Haarlem, Haarlem NL, ‘Zó Hollands: Ons landschap in de kunst sinds 1850’ (G).
  • 2011, Rijksmuseum Twenthe,  Enschede, ‘Ben Akkerman 1920-2010’ (S).
  • 2010, Gemeentemuseum Den Haag, Den Haag NL, ‘Voorbij de horizon: Landschappen in de moderne kunst’ (G).
  • 2009, Museum Belvédère, Heerenveen, Oranjewoud NL, ‘Wahlverwandtschaft Bouwfonds Kunstcollectie – Museum Belvédère’ (G).
  • 2007, Rijksmuseum Twenthe, Enschede NL, ‘Ben Akkerman’. Een schenking (S).
  • 2006, Gemeentemuseum Den Haag, Den Haag NL, ‘Room with a view: De Bouwfonds Kunstcollectie’ (G).
  • 2004, Roger Raveelmuseum, Machelen-Zulte BE, ‘Kamermuziek’ (G).
  • 2004, Gemeentemuseum Den Haag, Den Haag NL, ‘Ben Akkerman’ (S).
  • 2003, SCHUNCK* Stadsgalerij Heerlen, Heerlen NL, ‘Collectie-overwegingen’ (G).
  • 2001, Van Abbemuseum, Eindhoven NL, ‘Ben Akkerman, Recente schilderijen en vroege temperas’ (S).
  • 1996, Rijksmuseum Twenthe, Enschede NL, overzichtstentoonstelling n.a.v. heropening museum (G).
  • 1995, Stedelijk Museum Amsterdam, Amsterdam NL, Ben Akkerman, PC Kunstprijs (S).
  • 1990, Museum Boijmans van Beuningen, Rotterdam NL, ‘Ben Akkerman, tekeningen’ (S).
  • 1983, Stedelijk Museum Amsterdam, Amsterdam NL, ‘overzichtstentoonstelling 1972-1982’ (G).
  • 1982, Museum of Contemporary Art, Chicago US, ‘Contemporary art from the Netherlands’ (G).
  • 1973, Stedelijk Museum Amsterdam, Amsterdam NL, ‘Ben Akkerman’ (S).

Eigen publicaties:
Catalogi:

  • 1973, ‘Akkerman: Amsterdam’, Stedelijk Museum Amsterdam NL.
  • 1982, ‘Contemporary art from the Netherlands’, Amsterdam NL.
  • 1985, ‘Aspecten van Nederlandse tekenkunst 1945-1985’, Doris Wintgens Hötte, Leiden NL.

Boeken:

  • 1988, ‘Akkerman schilder/painter’, Amsterdam NL, Marcel Vos, SDU/Openbaar Kunstbezit.
  • 1990, ‘Ben Akkerman: Tekeningen = Drawings’, Ben Akkerman et al.; vert., Ruth Koenig:  Rotterdam NL.
  • 1996, ‘Ben Akkerman: schilderijen en tekeningen’, Vera Illés en Geert van Beijeren, Enschede NL.

Artikelen:

  • Ben Akkerman: de kunstenaar van de stilte in de Twentse Courant Tubantia.
  • 2010,  Marcel Vos: In Memoriam Ben Akkerman (1920-2010), bij metropolism.com.
  • Wim Noordhoek over Ben Akkerman in avondlog.nl.

Radio / televisie:
Video / film:


Eigen citaten:


Nieuwsberichten:


Bronnen: Zie publicaties en websites.
Copyright: Onbekend.
Bijgewerkt: 08062015/27062015/09012016/02072018.


Vaak worden alleen de belangrijkste collecties, exposities, publicaties e.d. weergegeven.


Reacties

Ben Akkerman | NL 1920 – 2010 NL | Tekeningen, Schilderijen | Abstract Minimalisme (Geometrie) — Geen reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *