Introductie El Lissitzky:

El Lissitzky, was een Russische kunstenaar, schilder, graficus, architect, typograaf en fotograaf. El Lissitzky was een van de toonaangevende kunstenaars in de Russische avant-garde van het begin van de 20e eeuw. Samen met zijn vriend en mentor Kasimir Malevitch ontwikkelde hij vanuit het Kubisme en het Futurisme het Suprematisme. Zijn werk heeft grote invloed gehad op het Constructivisme, Bauhaus en De Stijl.


El Lissitzky, Proun P23, no. 6, 1919. Collectie Van Abbemuseum.


Biografie:

EL Lissitzky werd in 1890 geboren in een kleine joodse gemeenschap bij Smolensk RU. Hij groeide op in Vitebsk BY, in het tegenwoordige Wit-Rusland. In zijn tienerjaren kreeg hij les van Jehuda Pen, een plaatselijke joodse kunstenaar. Hij was een snelle leerling en begon al gauw zelf les te geven.

In 1909 werd hij door de kunstacademie van Sint-Petersburg RU afgewezen vanwege het feit dat onder het tsaristische regime slechts een beperkt aantal joden aan de academie mocht studeren. Om toch te kunnen studeren vertrok EL Lissitzky naar Duitsland, waar hij architectuur tussen 1909 en 1914 studeerde aan de Technische Hochschule in Darmstadt DE.

Met het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog (1914) moest hij terugkeren naar Rusland. In Moskou RU studeerde hij af in de architectuur en begon in dat vak te werken. Als reactie op de val van het antisemitische tsaristische regime stortte hij zich in die tijd op de joodse kunst en bestudeerde hij de traditionele joodse architectuur en aankleding van synagoges in Mahilyow RU. De val van het tsaren-regime hield voor EL Lissitzky in dat er een nieuw tijdperk met ongekende nieuwe mogelijkheden aanbrak.

In 1919 nodigde Marc Chagall hem uit mee te werken op de Volkskunstschool in Vitebsk BY. Marc Chagall, ook vanwege de Eerste Wereldoorlog terug in Rusland, nodigde ook andere Russisch-joodse kunstenaars uit, zoals Kasimir Malevitch en Jehuda Pen. Kasimir Malevitch was op dat moment bezig zijn ideeën om het Suprematisme verder vorm te geven. Hij verwierp het natekenen van natuurlijke vormen en spitste zich toe op het uitwerken van geometrische vormen. Ell Lissitzky zat midden in het debat tussen de meer traditionele Marc Chagall en de radicale Kasimir Malevitch. EL Lissitzky koos uiteindelijk voor de laatste, Marc Chagall verliet snel daarna de school.

In 1921 vertrok El Lissitzy uit Vitebsk BY en werd cultureel attaché in Berlijn DE. Hier moest hij de contacten tussen de Russische en Duitse kunstenaars leggen. Hij werkte als schrijver en ontwerper voor internationale tijdschriften en hielp de avant-garde aan bekendheid middels tentoonstellingen in galerieën. In  Berlijn DE ontmoette hij / raakte hij bevriend met vele kunstenaars, onder meer Kurt Schwitters, László Moholy-Nagy, Mart Stam en Theo van Doesburg.

Met Kurt Schwitters en Theo van Doesburg werkte hij aan het idee van een internationale kunstenaarsbeweging volgens de richtlijnen van het Constructivisme. Via Theo van Doesburg kwam de brug tot stand met stijlen als Bauhaus en De Stijl. Met Kurt Schwitters vulde hij een nummer van het tijdschrift Merz. Kurt Schwitters introduceerde El Lissitzky bij de Kestner Gesellschaft-galerie in Hannover, waar hij zijn eerste solo-tentoonstelling had.

In 1924 ging El Lissitzky voor behandeling van zijn tuberculose naar Zwitserland. Hij bekostigde zijn verblijf daar met het ontwerpen van reclame voor Pelikan Industries, hij vertaalde artikelen van Kasimir Malevitch in het Duits en hij experimenteerde met typografie en fotografie.

Hersteld vertrok El Lissitzky in 1925 naar Moskou RU waar hij les ging geven in interieurontwerp en architectuur. Hij legde zich ook toe op het ontwerpen van de bijdragen aan tentoonstellingen. Opmerkelijk was zijn bijdrage aan de Polygrafische Tentoonstelling in Moskou RU in 1927, wat hem een groot aantal opdrachten op zou leveren.

El Lissitzky ging door met het ontwerpen voor tentoonstellingen; hij ontwierp onder meer de Russische bijdrage aan de Wereldtentoonstelling in New York US in 1939. Daarnaast experimenteerde hij volop met drukwerk. Hij was op dat gebied misschien wel het meest invloedrijk, hij ontwierp nieuwe technieken voor typografie en voor fotomontage. Hij ging ook steeds door met het ontwerpen van Sovjet-propagandamateriaal. Hij heeft een tijdlang gewerkt voor het propagandatijdschrift ‘USSR im Bau’. Een aantal van zijn meest opmerkelijke probeersels in boek-ontwerp zijn daarin gepubliceerd.

In 1919 vond de oprichting van Unovis plaats, de uiteindelijk kort levende maar zeer invloedrijke denktank van het Suprematisme. De groep zorgde voor de verspreiding van het suprematische gedachtegoed, en maakte El Lissitzky tot een van de bekendste unovisten. In die tijd ontwikkelde El Lissitzky ook zijn eigen suprematische stijl, die hij tussen 1920 en 1925 Proun noemde. De betekenis van dit woord is nooit helemaal duidelijk geworden, mogelijkheden zijn dat het een samenvoeging is van ‘proekt unovsia’ (architectuur ontwerp van UNOVIS), of ‘proekt utverzhdenya novoga’ (Ontwerp voor de bevestiging van het nieuwe). Later heeft hij het zelf omschreven als “Het stadium waar iemand omzwaait van schilderkunst naar architectuur”. Net als Malevitch droeg El Lissitzky bij aan de theoretische onderbouwing van het Suprematisme:

Het Suprematisme voert de schilderkunst van de staat van het antieke benoemde concrete getal naar het moderne abstracte getal, dat zuiver objectief is, dat een getal is dat naar haar aard haar plaats naast alle objecten inneemt.

Het is de tijd van de burgeroorlog; een belangrijk deel van zijn meest bekende werk maakt hij dan, bijvoorbeeld de litho uit 1919 ‘Versla de witten met de rode wig’. Deze litho wordt gezien als een suprematische interpretatie van de militaire kaarten. Rood stond voor de communisten, wit voor de monarchisten, conservatieven, liberalen en socialisten die tegen de bolsjewistische revolutie vochten. El Lissitzky was een communist en zou later nog de nodige propaganda voor het Sovjet-regime maken:

De kunstenaar construeert een nieuw symbool met zijn kwast. Dit symbool is geen herkenbare vorm van iets dat al af is, dat al gemaakt is, of dat al aanwezig is in de wereld. Het is een symbool van een nieuwe wereld, die gebouwd is op en bestaat in de wijze van het volk.

Een groot deel van zijn PROUN werk is te zien in het Van Abbemuseum in Eindhoven NL. Andere werken zijn onder meer te zien in het Sprengel-Museum in Hannover DE  en de Peggy Guggenheim Collection in Venetië IT.

In 1941 werd hij weer ziek, en op 30 december 1941 overleed hij aan tuberculose.


El Lissitzky, Proun Room. 


Naam: El Lissitzky, geboren Lazar Markovitsj Lisitski.
Geboren: 23.11.1890, Potsjinok RU.
Overleden: 30.12.1941, Moskou RU.
Nationaliteit: Russische.
Woon / werkplaatsen:

  • 1890 – ????, Potsjinok bij Smolensk RU.
  • ???? – 1909, Vitebsk BY, Moskou RU.
  • 1909 – 1914, Darmstadt DE.
  • 1914 – ????, Moskou RU.
  • 1919 – 1921, Vitebsk BY.
  • 1921 – 1924, Berlijn DE.
  • 1924 – 1925, Zwitserland CH.
  • 1925 – 1941, Moskou RU.

Kunstopleiding:

  • Technische Hochschule, Darmstadt DE.

Toelagen:
Residenties:
Studiereizen:
Functies Kunstwereld:

  • Volkskunstschool, Vitebsk BY.

Onderscheidingen:
Actieve periode:


Vertegenwoordiging:
Contactpersoon:
Adres:
Telefoon:
Email:
Website:
Emedia:


El Lissitzky, Proun 99, water-soluble and metallic paint on wood.


Kunstvormen: Architectuur, Schilderijen, Grafiek, Typografie, Fotografie.
Kunststromingen:

  • Kubisme | FR | 1905 – 1920 | Schilderijen, Sculpturen.
  • Futurisme | IT | 1909 – 1914 | Schilderijen, Sculpturen.
  • Suprematisme | UA/RU |1913 – 1930 | Schilderijen.
  • Architectuur.

Kunstfasen:

  • ???? – ????, Studieperiode.
  • ???? – ????, ….

Technieken:
Bekende werken:

  • 1919, litho ‘Versla de witten met de rode wig’.

Projecten / opdrachten:


Kunstgroepen:

  •  Unovis | Rusland | 1919 – 1930 | Suprematisme.

Kunstrelaties:

  • Theo van Doesburg  | NL 1883 – 1931 NL | Schilderijen, Architect, Beglazing | Neoplasticisme, Concretisme.
  • Kasimir Malevitch | UA 1878 – 1935 RU | Schilderijen | Suprematisme, Kubisme, Constructivisme.
  • Kurt Schwitters.
  • László Moholy-Nagy  | HU 1895 – 1946 US | Sculpturen, Schilderijen, Foto’s | Constructivisme.
  • Gerrit Rietveld | NL 1888 – 1964 NL | Meubels, Architectuur | Neoplasticisme.
  • Mart Stam.

Leerling van en/of invloed van:
Leraar van en/of invloed op:


Museum collecties:

Overheidscollecties:
Private collecties:

Galerie collecties:  


Exposities: (Solo / Groep / Duo / ?)

  • 2013: Van Abbemuseum, Eindhoven NL, Lissitzky – Kabakov, Utopie en werkelijkheid.
  • 1927, Polygrafische Tentoonstelling, Moskou RU.
  • 1921, Kestner Gesellschaft-galerie, Hannover DE.

Eigen publicaties:
Boeken:
Arikelen:

  • 1921, Omslag voor Wendingen, 4e jaargang (1921), nummer 11. Lithografie. 33 × 66,5 cm.
  • 1922, El Lissitsky (juni 1922) ‘Proun’, De Stijl, 5e jaargang, nummer 6, pp. 81-85.
  • 1922, Théo van Doesburg, Hans Richter, El Lissitsky, Karel Maes en Max Burchartz, Konstruktivistische Internationale schöpferische Arbeitsgemeinschaft, Union Internationale des Constructeurs néo-plasticistes.
    ????, Konstruktivistische Internationale beeldende Arbeidsgemeenschap’, De Stijl, 5e jaargang, nummer 8, pp. 113-119.

Radio / televisie:
Video / films:
Websites: nl.wikipedia.org,


Citaten:


Nieuwsberichten:


Bronnen: Zie publicaties en websites.
Copyright: ?
Privacy: N.v.t.
Bijgewerkt: 17112012/07032014/30052016/26122017/03072018.


Vaak worden alleen de belangrijkste collecties, exposities, publicaties e.d. weergegeven.


Reacties

El Lissitzky | RU 1890 – 1941 RU | Schilderijen, Grafiek, Fotografie | Kubisme, Futurisme, Suprematisme — Geen reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *