Introductie Gerhard Richter:

Gerhard Richter is een Duits kunstschilder. Samen met Sigmar Polke en Konrad Lueg was hij de grondlegger van het ‘Kapitalistisch Realisme’, een stroming binnen de Duitse beeldende kunst. Belangrijke werken van hem worden gerekend tot het Abstract Expressionisme.


Gerhard Richter: Painting 2012, Marian Goodman Gallery.


Biografie:

Gerhard Richter groeide op in Reichenau DE (nu: Bogatynia PL) en Waltersdorf DE in de Oberlausitz. In 1948 voltooide hij de hogere handelsschool in Zittau DE en volgde daar van 1949 tot 1951 een opleiding tot decoratieschilder voor reclame, tekst en theaterdecors.
In 1950 deed hij toelatingsexamen voor de kunstacademie in Dresden DE, maar werd afgewezen. In 1951 werd hij aangenomen en begon hij zijn studie bij Karl von Appen, Ulrich Lohmar en Will Grohmann.
In 1955 schilderde Ger hard Richter in het kader van zijn afstuderen een muurschildering  ‘Abendmahl mit Picasso’ voor de mensa van de academie. In 1956 maakte hij een volgende muurschildering in het Hygienemuseum ‘Lebensfreude’ als afstudeerproject (beide wandschilderingen werden later overgeschilderd).

Van 1957 tot 1961 werkte Gerhard Richter als Meisterschüler aan de Kunstacademie van Dresden DE en werkte aan opdrachten voor muurschilderingen, in openbare gebouwen, bijvoorbeeld: ‘Arbeiterkampf’. Ook maakte hij olieverfschilderijen zoals portretten, figuren (zijn vrouw Ema), stadsgezichten ‘Stadtbild Dresden’ en tekeningen, waaronder zelfportretten.

Eind februari 1961 vluchtte Gerhard Richter met achterlating van zijn schilderijen vanuit de DDR naar West-Duitsland. Het vroege werk ging grotendeels verloren en is daardoor nauwelijks gedocumenteerd. Hij vervolgde van 1961 tot 1963 zijn kunstopleiding aan de Kunstacademie Düsseldorf DE bij Friedrich Macketanz en K.O. Götz.

Zijn tentoonstelling met Sigmar Polke en Konrad Lueg op 11 oktober 1963 in meubelhuis Berges was een happening onder de titel ‘Leben mit Pop – Eine Demonstration für den Kapitalistischen Realismus’, waarmee deze groep kunstenaars bekendheid verwierf als schilders van het kapitalistisch realisme. In 1964 had Gerhard Richter zijn eerste solotentoonstelling en hij geniet sindsdien een groeiende reputatie binnen de hedendaagse kunst. Hij nam in 1972 deel aan de Biënnale van Venetië IT met zijn werkcomplex ’48 Portraits’ en hij nam verschillende keren deel aan de documenta in Kassel DE.

Tegen het einde van de jaren 60 werkte Gerhard Richter als kunstdocent. Zo was hij in 1967 gastdocent aan de kunstacademie in Hamburg DE. In 1971 werd hij docent schilderkunst (Professor) aan de kunstacademie in Düsseldorf DE. Deze functie vervulde hij tot 1993.

In de jaren 1993 en 1994 reisde een retrospectieve tentoonstelling van zijn werk door Europa en deed daarbij Parijs, Bonn, Stockholm en Madrid aan.

In 2002 organiseerde het Museum of Modern Art in New York US een groot retrospectief naar aanleiding van zijn 70e verjaardag. Dit was met 180 werken de grootste tentoonstelling die daar ooit aan een levende kunstenaar gewijd werd.

Gerhard Richter, Rot-Blau-Gelb (rotlich), 1972, Olie op doek

Gerhard Richter, Rot-Blau-Gelb (rotlich), 1972, Olie op doek, MKM Duisburg DE. Foto Tiny Aarts.

Op 20 augustus 2004 werd in het Albertinum in Dresden DE een aantal ruimten opengesteld met een permanente expositie met 41 van zijn schilderijen. De Britse krant The Guardian noemde  Gerhard Richter op 6 juli 2004 als de meest succesvolle kunstenaar van het moment en als de Picasso van de 21e eeuw.

Begin 2005 vond in de Düsseldorfer Kunstsammlung NRW (K20) een omvangrijke tentoonstelling plaats die ook naar München DE (Lenbachhaus) en naar Kanazawa en Sakura in Japan reisde.  In 2005 werd in Dresden DE het Gerhard Richter-archief opgericht dat onder leiding van zijn langdurige medewerker en biograaf Dietmar Elger dat het leven en werk van Gerhard Richter onderzoekt en documenteert met onder andere een catalogus van het complete werk.


Voor de Dom van Keulen ontwierp Gerhard Richter in 2006 een raampartij van 113 vierkante meter. Het werk bestaat uit 11.500 gekleurde vierkanten van handgeblazen glas. De ordening van de 72 kleuren gebeurde door middel van een toevalsgenerator. Het werk is een geschenk van Gerhard Richter aan de stad Keulen DE. Op 25 augustus 2007 werd het venster in de zuidelijke dwarsbeuk onthuld.


Beschrijving werk:

Gerhard Richter werkte vanaf de jaren 60 in verschillende stijlen naast elkaar. Naast realistisch in zwart-witschakeringen nageschilderde foto’s schilderde hij in 1964 ook kleurstalen ‘Farbtafeln’ en ‘4 Glasscheiben’. In 1967 schilderde hij ‘Röhren’, een grijs in grijs schilderij dat een vroeg voorbeeld is van abstractie in zijn werk vergelijkbaar met ‘Strontium’ uit 2004. Tussendoor schilderde hij als een fijnschilder wolken, landschappen, brandende kaarsen en daarnaast in de jaren 90 series kleurrijke doeken met dikke, impulsief aangebrachte lagen verf.

Gerhard Richter probeerde in het begin van de jaren zestig vele schilderstijlen van de moderne kunst uit (van Antoni Tàpies tot Francis Bacon). Deze werken verbrandde hij naar eigen zeggen later op de binnenplaats van de kunstacademie in Düsseldorf DE. Hij liet zich bij zijn latere werk vooral beïnvloeden door Popart en Abstract Expressionisme maar ook wel door Neo-dada en Fluxus.

Ook werkte Gerhard Richter vanaf 1962 samen met de bevriende kunstschilder Blinky Palermo en exposeerde in 1970 samen met hem. Zij maakten ook gemeenschappelijke tweeluiken. Richter maakte bovendien twee beelden ‘Zwei Skulpturen für einen Raum von Palermo’. Dit waren portretbustes naar gipsafgietsels van de hoofden van Palermo en Richter. Deze werken vormen een unicum in zijn oeuvre. Een reconstructie ervan bevindt zich in de collectie van de Städtische Galerie im Lenbachhaus in München DE.

Begin jaren 60 schilderde Gerhard Richter voor het eerst foto’s na (fotorealisme). Dit konden krantenknipsels zijn en familiekiekjes die in zwart-wit werden uitvergroot. Later schilderde hij ook eigen foto’s na zoals landschappen en zeegezichten in kleur. Een bijzonderheid daarbij is dat hij meestal de contouren van zijn motieven vervaagt zodat de schilderijen nog meer aan foto’s doen denken dan werken van andere fotorealistisch werkende schilders, bijvoorbeeld ‘Tisch’.

Een van de vervreemdende technieken toegepast op de fotorealistische werken bestaat erin dat hij ook krassen in de verf trekt en de verf weer afschraapt, hetgeen later in zijn expressief abstracte werk opnieuw te zien is. Soms gaat de abstrahering zover dat het oorspronkelijke voorbeeld nauwelijks nog te herkennen is. Richter verklaarde dat hij de waardering voor het ‘als een automaat’ naschilderen van foto’s aan het voorbeeld van de popartkunstenaar Andy Warhol te danken heeft.

Met de tentoonstelling ‘Kapitalistisch realisme’ gaven de kunstenaars, waarvan er twee uit de DDR afkomstig waren, een ironisch commentaar op enerzijds de socialistische kunstpraktijk en anderzijds de kapitalistische consumptiemaatschappij, die op dat moment in de Bondsrepubliek Duitsland een realiteit was. In 1968 voerde hij met zijn vriend en studiecollega Günther Uecker in de Kunsthal Baden-Baden een demonstratieve actie waarbij deze kunstenaars het museum ‘kraakten’ onder het motto van Uecker: ‘Ook musea kunnen als woning dienen’.

Als onderwerp kiest Richter veelal portretten, groepsportretten, stillevens, landschappen een zeestukken en ook bekende bezienswaardigheden zoals de Niagarawatervallen. Heel fotorealistisch zijn de schilderijen ‘Wolkenbild ohne Titel’ (1978), ‘Davos’ en , ‘Eis’ (1981). Deze lijken in de traditie van Caspar David Friedrich te staan, ze zijn echter tegelijkertijd realistische afbeelding en expressionistische vervreemding van het motief.

Bij het bekijken van sommige schilderijen is het goed het verhaal te kennen dat bij het oorspronkelijke plaatje hoort. Zo schilderde Richter in 1988 als een soort historieschilder de serie ’18 oktober 1977′; vijftien schilderijen in waarin hij met portretten van RAF-terroristen de actualiteit van de Duitse geschiedenis in zijn werk toelaat zonder daarmee echt politiek stelling te nemen. Andere schilderijen gaan over familieleden waarvan het lot op dramatische wijze met elkaar verbonden was ‘Tante Marianne’.

In 1962 begon Richter met het aanleggen van een ‘Atlas’, waarin hij krantenknipsels, losse foto’s, fotoseries, schetsen, kleurstudies, landschappen, portretten, stillevens en meer verzamelt. Vele onderwerpen dienden later als aanleiding tot schilderijen. Dit werk ‘Atlas’ werd in 1997 getoond op de Documenta in Kassel.

De naam kapitalistisch realisme werd vooral bekendgemaakt door de galeriehouder en tentoonstellingsmaker René Block, die nauwe contacten met de kunstenaars van deze stroming onderhield. Hij gaf van hen vele grafische edities uit en publiceerde een tweedelig boekwerk: ‘Réné Block: Grafik des Kapitalistischen Realismus’, Berlijn, 1971/1974).

Gerhard Richters werk is soms koel en analytisch en soms lyrisch en experimenteel. Het verbindende element tussen het figuratieve en het abstracte werk is de nadruk op de waarneming van de kunstenaar die op verschillende manieren de realiteit onderzoekt. Juist de veelzijdigheid in aanpak typeert zijn werk.


Gerhard Richter, ACHT GRAU, Exhibition view at Deutsche Guggenheim, 2002, Photo: Mathias Schorman, © Deutsche Guggenheim.


Naam: Gerhard Richter.
Geboren: 09.02.1932, Dresden DE.
Overleden:
Nationaliteit: Duitse.
Woon / werkplaatsen:

  • 1932 – ????, Reichenau DE (nu: Bogatynia PL) en Waltersdorf DE.
  • ???? – ???? Zittau DE.
  • 1961 – ????, West Duitsland.

Kunstopleiding:

  • 1949 – 1951, Decoratieschilder reclame, tekst en theaterdecors, Zittau DE.
  • 1951 – 1956, Kunstacademie Dresden DE.
  • 1961 – 1963, Kunstacademie Düsseldorf DE.

Toelagen:
Residenties:
Studiereizen:
Functies kunstwereld:

  • 1971 – 1993, Docent schilderkunst (Professor) Kunstacademie in Düsseldorf DE.
  • 1988, Gastdocent aan de Städelschule, Frankfurt am Main DE.
  • 1978, Gastdocent College of Art, Halifax US.
  • 1967, Gastdocent Kunstacademie Hamburg DE.
  • 1957 – 1961, Meisterschüler Kunstacademie van Dresden DE.

Onderscheidingen:

  • 2007, Ehrenbürgerschaft der Stadt Köln, Duitsland DE.
  • 2006, Tijdschrift Capital derde keer ‘Belangrijkste hedendaagse kunstenaar’.
  • 2004, Kunstprijs Katholischer Kunstpreis, Keulen DE.
  • 2000, de Staatsprijs van de Noord-Rijnland-Westfalen DE.
  • 2001, Eredoctoraat Katholieke Universiteit Leuven BE.
  • 2001, Opname in het stadsregister Goldene Buch van Keulen DE.
  • 2000, Kunstprijs Staatspreis des Landes Nordrhein-Westfalen, Düsseldorf DE.
  • 1998, Foreign Honorary Membership. The American Academy of Arts and Letters, New York US.
  • 1998, Kunstprijs Wexner-Preis, Ohio US.
  • 1997, Kunstprijs Gouden Leeuw van de Biënnale van Venetië IT.
  • 1997, Praemium Imperiale, Tokio JP.
  • 1997, Kunstprijs documenta-Preis, Kassel DE.
  • 1995, Kunstprijs Wolf-Preis van de Wolf-Stichting, Jeruzalem IL.
  • 1988, Kaiserring, Goslar DE.
  • 1985, Kunstprijs Oskar Kokoschka Preis, Wenen AT.
  • 1981, Kunstprijs Arnold-Bode-Preis, Kassel DE.
  • 1967, Kunstpreis Junger Westen, Recklinghausen DE.

Actieve periode:


Vertegenwoordiging:
Contactpersoon:
Adres:
Telefoon:
Email: info@gerhard-richter.com.
Website: www.gerhard-richter.com.
Emedia: www.youtube.com/watch?


Gerhard Richter, ‘Abstraktes Bild’ 1995. Foto Epa.


Kunstvormen: Schilderijen Sculpturen, Glas in lood.
Kunststromingen:

Kunstfasen:

  • ???? – 1963, Studiefase.
  • 1962  – ????,1962 ….

Technieken: 
Bekende werken:
Projecten / opdrachten:


Kunstgroepen:
Kunstrelaties:

  • Blinky Palermo.

Leerling van en/of invloed van:
Leraar van en/of invloed op:


Museumcollecties:

  • Albertinum, Dresden DE (Galerie neue Meister).
  • High Museum of Art, Atlanta US, Modern and Contemporary.
  • Kunsthalle, Hamburg DE.
  • Museum De Pont | Tilburg NL | Hedendaagse kunst.
  • Museum Ludwig, Keulen DE.
  • Museum Folkwang, Essen DE, Beeldende kunst.
  • Marmor Palast, SintPetersburg RU.
  • Russisch Museum, Sint-Petersburg RU.
  • Neues Museum Weserburg, Bremen DE.
  • Museum Frieder Burda, Baden-Baden DE.
  • MKM Museum Kürppersmühle, Duisburg DE.
  • Museum of Modern Art (MoMA), New York US.
  • Pinakothek der Moderne, München DE.
  • Lenbachhaus, München DE.
  • Fries Museum, Leeuwarden NL, ook moderne- en hedendaagse kunst.
  • Guggenheim Museum, New York US.
  • Kunstmuseum Walter, Augsburg DE.
  • Migros Museum für Gegenwartskunst, Zürich CH.

Overheidscollecties:
Private collecties:

Galerie collecties:


Museumexposities: (Solo / Duo / Groep / ?)

  • 2018: S.M.A.K. Stedelijk Museum voor Actuele Kunst, Gent BE, Gerhard Richter ‘Over Schilderen’ (S).
  • 2017: Museum Folkwang, Essen DE, Gerhard Richter, Die Editionen.
  • 2017: Museum Ludwig, Keulen DE, Gerhard Richter, ‘New Paintings’.
  • 2014: K20 Grabbeplatz, Düsseldorf DE, Gerhard Richter – Die Kunst im Plural.
  • 2005, Düsseldorfer Kunstsammlung NRW (K20) München, Kanazawa, Sakura Japan.
  • 2004, Albertinum in Dresden DE, permanente expositie met 41 van zijn schilderijen.
  • 2002, Museum of Modern Art, New York US, Retrospectief Gerhard Richter.

Galerie exposities: (Solo / Duo / Groep / ?)

  • 1993 – 1994, Retrospectief Gerhard Richter in Parijs, Bonn, Stockholm en Madrid.
  • 1964, Eerste solotentoonstelling.

Overige exposities: (Solo / Duo / Groep / ?)

  • 1972-1997, Zes keer Documenta, Kassel DE.
  • 1972, Biënnale van Venetië, werkcomplex ’48 Portraits’.
  • 1963, Meubelhuis Berges, ‘Leben mit Pop – Eine Demonstration für den Kapitalistischen Realismus’.

Eigen publicaties:
Catalogi:
Boeken:

  • 2013, Beirut – Gerhard Richter en Thilo Heinzmann, diverse auteurs, Verlag der Buchhandlung Walther Koenig en Hatje Cantz Verlag.
  • 2005, Hans-Ulrich Obrist: Gerhard Richter, 100 Bilder Ostfildern-Ruit.
  • 2005, Jürgen Schreiber: Ein Maler aus Deutschland Gerhard Richter. Das Drama einer Familie, München/Zürich.
  • 2004, Jürgen Schilling: Gerhard Richter, eine Privatsammlung. Düsseldorf.
  • 2002, Dietmar Elger: Gerhard Richter. Maler, Keulen (Biografie).
  • 2002, Robert Storr: Gerhard Richter, Malerei, Ostfildern-Ruit.
  • 2002, Dietmar Elger: Gerhard Richter, Landscapes, Ostfildern-Ruit.

Artikelen:

  • 2004, Hubertus Butin, Stefan Gronert: Gerhard Richter, Editionen 1965-2004, Werkverzeichnis Ostfildern-Ruit.

Radio / televisie:
Video’s / films:

  • 2006, ‘Tante Marianne’ kommt unter den Hammer. Die tragische Familiengeschichte des Gerhard Richter und wie sie sich in einem autobiografischen Meisterwerk widerspiegelt”, documentaire door Lars Friedrich.
  • 2003, ‘Gerhard Richter – Vierzig Jahre Malerei’ n.a.v tentoonstelling in het MoMA, New York US.
  • 1994, ‘Gerhard Richter Malerei 1962–1993’ door Henning Lohner.
  • 1989, ‘Das Dresdener Frühwerk’, door Christine Haberlik, voor Aspekte, ZDF.
  • 1989, ‘Augenblicke – Gerhard Richter, 18 Oktober 1977’, door Viktoria von Flemming.
  • 1969, ‘Gerhard Richter – In der Werkstatt’, door Hannes Reinhardt, Goethe-Instituut Inter Nationes.
  • 1966, ‘Kunst und Ketchup’ door Elmar Hügler. tv-documentaire Südwestfunk.

Websites:


Eigen citaten:

  • “Ik heb geen bedoelingen, geen systeem, geen richting, ik heb geen programma, geen stijl, geen problemen”.
  • “Zodra er geen priesters en filosofen meer zijn, zijn de kunstenaars belangrijkste mensen in de wereld”.
  • “Grijs is ook een kleur, maar menigmaal het belangrijkste voor mij”.

Nieuwsberichten:

  • 13.10.2012: Kunstwerk Richter haalt recordopbrengst op Londense veiling.

Bronnen: Zie publicaties en websites.
Copyright: 19.08.2014 Gemeld  bij kunstenaar.
Privacy: N.v.t.
Bijgewerkt: 06052013/30122013/19082014/01062016/02022017/14092017/03072018.


Vaak worden alleen de belangrijkste collecties, exposities, publicaties e.d. weergegeven.