Introductie Jan Schoonhoven Sr:

Jan Schoonhoven Sr was een Nederlandse beeldend kunstenaar. Hij maakte deel uit van de  Nederlandse Informele Groep Nederland en de NUL-Groep Nederland. De witte reliëfs, waarmee hij in de jaren zestig doorbrak, zijn opgenomen in vele museale collecties.


Jan Schoonhoven, T87-27, 1987, inkt op papier, 50 cm x 32 cm

Jan Schoonhoven, T87-27, 1987, inkt op papier, 50 cm x 32 cm.


Biografie:

Jan Schoonhoven studeerde van 1930 tot 1934 aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag NL maar zakte voor het examen. Zonder diploma en als actief communist is hij tot werkloosheid gedoemd. Hij leest de theoretische geschriften van onder andere Wassily Kandinsky en Paul Klee en experimenteert met de inzichten die zij uitdragen.

Voor zijn vroege werk is weinig belangstelling. Haagse kunstenaarsverenigingen vinden hem te modern, in Amsterdam doet hij in 1938, 1939 en 1940 mee aan groepstentoonstellingen.

Hij werkte van 1946 tot 1979 bij de Centrale Afdeling Gebouwen van (het toenmalige staatsbedrijf) PTT. Kunst maakt hij in zijn vrije tijd en dat blijft hij doen tot zijn pensioen in 1979. Hij geniet een vast inkomen en de gedisciplineerde structuur bevalt hem. Het kunstenaarschap van Jan Schoonhoven speelde zich af in de avonduren en de vrije weekenden.

Zijn zoektocht in de kunst wordt het best samengevat in zijn uitspraak: “Je moet streven naar een minimum, maar anoniem gaat het nooit”. Jan Schoonhoven maakte aan het begin van zijn loopbaan vooral abstracte tekeningen en aquarellen.

Vanaf 1955 ontstonden monochrome witte reliëfs. Hij gebruikte voor zijn kunstwerken de materialen ribkarton, papier-maché en closetrollen op een triplex ondergrond. De voorstellingen ontstonden volgens geometrische principes en de kunstwerken kregen nietszeggende namen.

De waardering voor wat hij maakt neemt toe als hij in 1956 deelneemt aan de Contour der Beeldende Kunst, een jaarlijkse kunstmanifestatie waarmee Museum Het Prinsenhof en Delft van 1951 tot en met 1967 een goed figuur slaan in de het Nederlandse wereldje van de hedendaagse kunst.

Huize Schoonhoven groeit uit tot een trefpunt van ambitieuze kunstenaars, zoals onder andere Henk Peeters, Armando, Jan Henderikse en Kees van Bohemen. Deze vijf richten in 1958 de Nederlandse Informele Groep op. Als daar in 1960 een eind aan komt richten zij, zonder laatstgenoemde, de NUL-groep Nederland op die zich afzette tegen CoBrA en streefde naar een objectieve kunst, die van elke erlandmotionele waarde werd ontdaan en waarin de aanwezigheid van de kunstenaar als persoon was uitgewist.

Zij streven naar de grootst mogelijke objectiviteit. Kunst moet doodgewone dingen zo direct mogelijk aan de orde stellen en de inbreng van de kunstenaar moet minimaal zijn. Zo demonstreert Henk Peeters dat een plastic zakje al bijzonder wordt als je 126 stuks met water vult en het geheel in slagorde aan de muur hangt. Jan Schoonhoven vertaalt de Nul-standpunten in zijn witte reliëfs, gemaakt van karton, papier-maché en witte muurverf. Door licht en schaduwwerking komen de reliëfs letterlijk tot leven. Het aanzicht ervan, blootgesteld aan daglicht, verandert sluipenderwijs. Inspiratie ontleent Jan Schoonhoven aan zijn dagelijkse omgeving. Als, bijvoorbeeld, een muurrooster hem aanspreekt licht hij het uit zijn context en vereenvoudigt het tot een geometrisch vorm. Hij zweert bij handwerk, waardoor niets exact hetzelfde is.

Nederland was niet rijp voor de ideeën van de Nul-groep, maar door aan te haken bij geestverwanten in Duitsland, België, Frankrijk en Italië komt de zaak in beweging. Vooral het contact met de ZERO-Groep Duitsland is vruchtbaar. Lang bestaat de NUL-groep niet. De vier leden gaan elk hun eigen weg en in 1965 wordt de groep geruisloos opgeheven. Voor Jan Schoonhoven maakt het niet uit. Hij heeft zijn stijl gevonden, de deur naar de kunstwereld is wijd opengegaan en voortaan neemt een goede galerie zijn zaken waar.

Op de Biënnale in São Paulo krijgt Schoonhoven Sr in 1967 de tweede prijs. Daarna is hij een gevierd kunstenaar en stijgt de vraag naar reliëfs zo snel dat hij voor de productie ervan assistentie moet inroepen. Eerst van studenten maar vanaf 1970 van Aad in ’t Veld die tot 1992 vrijwel alle reliëfs uitvoert. In 1969 wordt Jan Schoonhoven in São Paulo met de eerste prijs  onderscheiden. In Duitsland doet hij diverse malen mee aan de Documenta.

Vanaf 1978 ontstonden veel tekeningen; met lijnen, punten en arceringen tekende Jan Schoonhoven deels expressief aandoende, haast kalligrafische, pen- en penseeltekeningen.

Na zijn pensionering, in 1979, maakte hij dagelijks ommetjes door Delft. De wandelingen worden fotografische expedities wanneer hij Truus Nienhuis – een huisvriendin – vraagt om hem met de camera te vergezellen. Jan Schoonhoven laat haar architectonische details fotograferen die hem geïnspireerd hebben bij de ontwikkeling van zijn werk. Een scheef afgebroken paaltje, een muurrooster of kruisvormig hekwerk: hij beziet het met enthousiasme. De foto’s, die getuigen van een directe samenhang tussen stad en werk, zijn in 1988 en 1989 gepubliceerd in twee fotoboeken.

in 1984 bij de onderscheiding met de David Roëllprijs, de hoogste eer voor een beeldend kunstenaar, volgde een nieuw overzicht in het Gemeentemuseum Den Haag NL.

Jan Schoonhoven overleed in stilte in 1994. Hij liet nauwelijks bezittingen na. Als een waarachtig communist had hij alles met iedereen gedeeld.


Het werk van Jan Schoonhoven Sr was te zien op vele tentoonstellingen in binnen- en buitenland.

Het Gemeentemuseum Den Haag NL is reeds in de jaren vijftig van de vorige eeuw begonnen met het verwerven van reliëfs, tekeningen en grafiek van Jan Schoonhoven. Gaandeweg is een zorgvuldig aangelegde collectie ontstaan, die meerdere malen te zien is geweest in solo- of groeps-tentoonstellingen.

R 61-5 Jaloezieënreliëf werd in 2009 verkocht voor  € 540.750 bij Sotheby’s in Amsterdam. Wit Struktuurreliëf R 62 werd in 2010 bij Sotheby’s in Londen voor ruim € 814.000 geveild.

In 2018 ontving Museum Belvédère, een bijzondere schenking van een particuliere verzamelaar; een prachtige serie foto’s Lothar Wolleh. Aan het eind van de jaren zestig van de vorige eeuw, portretteerde hij Jan Schoonhoven in zijn atelier. Dat resulteerde in een imponerende reeks van 29 vierkante zwart-witfoto’s, in zilvergelatinedruk. De serie omvat niet alleen indringende portretfoto’s, maar ook beelden van de kunstenaar aan het werk en sfeerbeelden uit zijn atelier. De Duitse fotograaf Lothar Wolleh (1930-1979) is bekend geworden met zijn markante portretten van kunstenaars


Jan Schoonhoven, ‘R 82-1’, 1982, ribkarton en muurverf, 106 × 106 cm, Haags Gemeentemuseum.

Jan Schoonhoven SR, ‘R 82-1’, 1982, ribkarton en muurverf, 106 × 106 cm, Haags Gemeentemuseum.


Beschrijving werk:

(Citaten Erik Slagter)
Jan Schoonhoven koos het eenvoudige papier-maché samen met doorgesneden kartonnen kernen van toiletpapierrollen. Eenvoudiger kan niet.  Schoonhovens kartonnen reliëfs worden strakke rechthoeken met gewone muurverf wit beschilderd. Het effect is een spel van vorm en vormloosheid, licht op de hogere en schaduw in de diepere delen. Jan Schoonhoven slaagt er voortdurend in zijn toch al zo sobere werk verder te vereenvoudigen, steeds verder tastend naar orde. De rechthoek wordt een vierkant, gelijkmatig verdeeld in vakken verbonden met horizontale of diagonale lijnen. De lichtval verleent echter elk object een wisselend spel in het evenwicht tussen wit en donker. De koele symmetrie wordt tegengegaan door het intuïtieve en het toeval zonder dat het ene het andere overheerst.
Daarmee heeft de kunst van Jan Schoonhoven een heel eigen spanning; het werk houdt het midden tussen de roes en de chaos enerzijds en de orde en harmonie anderzijds. De mogelijkheden op die smalle basis, het scherp van de snede, lijken gering, maar iedere keer slaagt de kunstenaar erin het gevaar van herhalen te overwinnen.

In 1979, nadat Jan Schoonhoven bij de negende Biënnale van Sao Paulo een tweede prijs en internationale erkenning had gekregen, steken de vierkanten schuin als afdakjes tegen de achtergrond en is het witte golfkarton karig met muurverf bestreken. De titel is alleen een serienummer. Schoonhoven blijft bij zijn uitgangspunt: de ordening die een kader zoekt. De inhoud blijft dezelfde; alleen de middelen zijn anders. Er blijft de noodzaak om van het vormeloze te gaan naar het vormende, eerst in de tekening, dan met reliëfs in een meer architectonische structuur en vervolgens in de kwadraten naast tekeningen.


Jan Schoonhoven, De cirkel white painted

Jan Schoonhoven, De cirkel white painted.


Jan Schoonhoven
Naam: Johannes Jacobus (Jan) Schoonhoven.
Geboren: 26.06.1914, Delft NL.
Overleden: 31.07.1994, Delft NL.
Nationaliteit: Nederlandse.
Woon / werkplaatsen:

  • 1914 – 1938, Delft NL.
  • 1938 – 1940, Den Haag NL.
  • 1940 – 1994, Delft NL.

Kunstopleiding:

  • 1930 tot 1934 Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten, MO Tekenen, Den Haag NL.

Toelagen:
Residenties:
Studiereizen:
Functies kunstwereld:
Onderscheidingen:

  • 1984, David Röell Prijs, Prins Bernhard Cultuurfonds, Prijs voor Beeldende Kunst.
  • 1979, Negende São Paulo Biënnale, tweede prijs.
  • 1969, São Paulo Biënnale, eerste prijs.
  • 1968, Sao Paulo Biënnale, Gouden medaille.
  • 1967, Sao Paulo Biënnale, tweede prijs.

Actieve periode:


Jan Schoonhoven,Metrical quadrate relief, 1968

Jan Schoonhoven Sr: Metrical quadrate relief, 1968.


Vertegenwoordiging: Stichting Licht op Schoonhoven?
Contactpersoon:
Adres: Aard van der Leeuwlaan 217, 2624 PR Delft NL.
Telefoon: +31(0)
Email: info@lichtopdelft.nl
Website: www.lichtopdelft.nl.
Emedia:


Kunstvormen: Tekeningen, Reliëfs.
Kunststromingen:

  • Abstract Minimalisme (Geometrie) | DE/US | 1955 – Heden | Tekeningen, Schilderijen, Sculpturen, Objecten.

Kunstfasen:

  • ???? – ????, Studieperiode.
  • ???? – ????, …

Technieken: Gouache, hout, inkt, karton, olieverf, papier maché.
Bekende werken:
Projecten / opdrachten:


Kunstgroepen:

Kunstrelaties:

  • Armando | NL 1929 – 2018 NL | Schilderijen, Sculpturen, etc. | Minimalisme (Expressie).
  • Bernard Aubertin  | FR 1934 DE | Schilderijen | Minimalisme (Geometrie).
  • Bob Nieuwenhuis (Bob Bonies) | NL 1937 NL | Schilderijen, Grafiek |  Concretisme.
  • Henk Peeters |  NL 1925 – 2012 NL | Schilderijen, Collages | Abstract Minimalisme (Expressie).
  • herman de vries | NL 1931 NL | Schilderijen, Collages, Etc.| Minimalisme (Expressie).

Leerling van en/of invloed van:
Leraar van en/of invloed op:


Museumcollecties:

Overheidscollecties:
Private collecties:

Galerie collecties:

  • Beukers ModernArt, Rockanje NL.
  • Crown Gallery, Brussel BE.
  • Galerie Schoots + Van Duyse, Antwerpen BE.
  • Galerie De Rijk, Den Haag NL, Concrete kunst & Zero/Nul kunst.
  • De Vierde Dimensie, Plasmolen NL.
  • Art Affairs Galery, Amsterdam NL.
  • BORZO modern & contemporary art, Amsterdam NL.

Exposities: (Solo / Groep / Duo / ?)

  • 2017: Galerie Schoots + Van Duyse, Antwerpen BE, 3 X Delft, Bogart, Henderikse, Schoonhoven.
  • 2016: Stedelijk Museum Schiedam NL &  Museum Prinsenhof Delft, ‘Jan Schoonhoven’.
  • 2014: Museum Belvédère Heerenveen NL , Wit – Rood – Zwart (Zero).
  • 2010, Gemeentemuseum Den Haag, Den Haag NL, Jan Schoonhoven Reliëfs en tekeningen.
  • 1968, Van Abbemuseum, Eindhoven NL, Overzichtstentoonstelling.
  • 1938, 1939 en 1940, groepstentoonstellingen.

Eigen publicaties:
Catalogi:
Boeken:

  • 2015, Jan Schoonhoven Delft, monografie, Stichting Licht op Schoonhoven.
  • Jan Schoonhoven retrospectief, Flip Bol, Wim Beeren, Haags Gemeente Museum.
  • 1988,  1989, Fotoboeken getuigen van een directe samenhang tussen stad en werk.

Artikelen:

  • ????,  “Je moet een dogma hebben al zou je het morgen verlaten”. Betty van Garrel in gesprek met Jan Schoonhoven.
  • 1971, “HP”, 24/2 – 2/3 1971.  de nieuwe stijl. Deel 1. Amsterdam: De Bezige Bij.
  • 1994, Ons Erfdeel,  Jaargang 37,  Erik Slagter.

Radio / televisie:
Video / films:
Websites:


Eigen citaten:

  • “Je moet streven naar een minimum, maar anoniem gaat het nooit”.

Nieuwsberichten:

  • 2016: Stedelijk Museum Schiedam NL, Jan Schoonhoven, themamiddag ‘Schitterend WIT!’

Bronnen:  Zie publicaties en websites.
Copyright: Stichting Pictoright, Amsterdam NL.
Privacy: N.v.t.
Bijgewerkt: 12032013/19062014/17012015/14112015/06012016/02112016/30032017/02072018.


Vaak worden alleen de belangrijkste collecties, exposities, publicaties e.d. weergegeven.