Introductie Marthe Donas:

Marthe Donas was een Belgische schilder, zij kreeg haar opleiding vooral aan de Academie van Antwerpen. Zij woonde en werkte in Antwerpen, Parijs en Brussel. Was lid van de groep L’Assaut in Brussel. Zij had ondermeer exposities in Berlijn, Parijs, Brussel en in 2016 in Gent. Na de Eerste Wereldoorlog maakte ‘Tour Donas’ een bliksemcarrière. Achter dit pseudoniem school de jonge Antwerpse kunstenares Marthe Donas, de enige Belgische vrouw in de internationale Avant-Garde. Haar belangrijkste werken worden gerekend tot het Kubisme.


Marthe Donas, Abstracte Compositie nr VI, 1920

Marthe Donas, Abstracte Compositie nr VI, 1920.


Biografie:

Marthe Donas wordt in 1885 geboren in Antwerpen BE. Ze groeide op in de beschermende de wereld van de Antwerpse bourgeoisie. Haar vader beschouwde de kunstwereld met zijn Boheemse sfeer en naakt modellen helemaal niet geschikt voor een jonge vrouw van haar klasse. Toch bleef zij privé-lessen te nemen en heeft zicht uiteindelijk ingeschreven aan de Antwerpse kunstacademie na een levensbedreigend ongeval in 1912.

Marthe Donas, Tete Cubiste, 1917

Marthe Donas, Tete Cubiste, 1917

In 1916 trekt zij naar Parijs FR om haar opleiding te voltooien. Gesetteld in Parijs in  ontdekte zij het Kubisme in het atelier van of André Lhote. Daar maakte zij haar eerste  abstracte schilderij vroeg in 1917.

Zij ontmoette daar in 1917 de Oekraïense beeldhouwer Alexander Archipenko. Hij was op dat moment een belangrijk vernieuwer op het gebied van de beeldhouwkunst. Hun intensieve samenwerking, in de heuvels boven Nice FR, hebben geleid tot een aantal uitstekende kunstwerken en een intieme relatie. Schilderijen en tekeningen uit die periode laten zien hoe snel Marthe Donas tot een dialoog komt met Alexander Archipenko waarbij zij de kenmerken van zijn sculptuur-schilderijen op een zeer persoonlijke stijl overneemt.

Via Alexander Archipenko legt Marthe Donas contacten met de internationale kunstwereld en neemt deel aan tentoonstellingen met Theo van Doesburg, Pablo Picasso, Amedeo Modigliani, Fernand Léger, Piet Mondriaan en Sonja Delaunay. Allen beïnvloeden ze haar schilderstijl.

Auteur bij Sculptuur Alexander Archipenko bij expostie Marthe Donas 22.03.2016In 1919 kwamen Alexander Archipenko en Martha Donas vanuit Nice FR terug in Parijs FR. Zij raakten actief betrokken bij de vernieuwing van de samenwerking van de kunstenaars Albert Gleizes, Léopold Survage en Baroness d’Oettingen in de groep ‘La Section d’Or. Doel daarbij was het verenigen van de moderne kunstenaars in één front, met een goed georganiseerde groep met officiële statuten, een bestuur, vergaderingen en lidmaatschapsgelden om tentoonstellingen en lezingen te financieren.

Het was voor een vrouw niet eenvoudig door te dringen in een door mannen gedomineerde kubistische en abstracte kunstwereld. Overtuigd als zij was met betrekking tot de kwaliteit van haar werk heeft Marthe Donas doorgezet. Haar kunstvrienden overtuigden haar wel dat zij een niet vrouwelijk pseudoniem moest gebruiken. Het werd de intrigerende en vooral androgyne ‘Tour dOnasky’ dat al snel werd vereenvoudigd tot ‘Tour Donas’.

Alexander Archipenko was een fanatiek netwerker en hij promootte het werk van Marthe Donas intensief vanaf begin 1919, zonder twijfel op haar aandringen. Hij schreef brieven en stuurde foto’s van haar schilderijen aan Italiaanse, Nederlandse en Duitse kunst curatoren, kunstkenners en kunstenaars zoals Enrico Prampolini, Theo van Doesburg en Herwarth Walden. De laatste had inmiddels hun werk in positieve zin beoordeeld en gepubliceerd in Noi, De Stijl en Der Sturm. Alexander Archipenko had aan Herwarth Walden geschreven “Ik raad u aan de zeer getalenteerde moderne schilder ‘Tour Donas’ uit te nodigen voor uw salon. Martha Donas is mijn beste leerling”. In december 1919 had Marte Donas haar eerste solo-expositie in de Galerie Kundig in Geneve CH.

Na de eerste tentoonstelling in de Galerie de la Boétie in Parijs FR, richtte de internationaal samengestelde ‘Section d’Or’ richtte de blik meteen voorbij de Franse grens. De eerste grote tour, door Nederland, werd georganiseerd door Theo van Doesburg. Marthe Donas ontmoette hem in Parijs FR in het voorjaar van 1920 en hij werd een vertrouwde vriend. Andere tentoonstellingen kwamen in Brussel BE, Genève CH en Rome IT. In iedere tentoonstelling was werk van haar opgenomen.

Ook in juni 1920 was er een tentoonstelling van Marthe Donas bij galerie Der Sturm, de meest beroemde Duitse avant-garde galerie van die periode in Berlijn DE met  wel 35 topwerken. Herwarth Walden bleef haar tot 1925 steunen door haar werk te showen.

In 1920 koos Marthe Donas voor vereenvoudiging en een meer radicale abstractie. De natuur is er om te worden bekeken met de conceptuele kracht van de geest. Marthe Donas’ schilderijen kwamen los van het sculpturale aspect en de textuur dat zij eerder had nagestreefd. In een groot aantal verfijnde inkttekeningen zijn eerdere composities vereenvoudigd tot een ensemble van geometrische vlakken. Toch had Marthe Donas haar twijfels, maar ze vertrouwde op Theo van Doesburg. Deze abstracte, intellectualistische kunst was een prachtig idee, maar was de wereld er klaar voor?

Martha Donas’ zorgvuldig opgebouwde netwerk zou echter vrij plotseling imploderent.Aan de relatie met Archipenko kwam een einde. Ziekte en geldgebrek bracht haar, aan het einde van de zomer 1921, terug naar België.

Door haar contacten met Jozef Peeters, de leider van het Antwerpse avant-garde, waren veel van Donas’ abstracte schilderijen aanwezig bij de belangrijkste kunstbeurs die samenviel met het Second International Congres of Modern Art, gehouden in Antwerpen in januari 1922.

In 1922 trouwde Marthe Donas met Henri Franke, die filosofie studeerde aan de Sorbonne in Parijs FR en woonde met hem in Parijs FR. Het echtpaar keerde terug naar België in de zomer van 1923 en verhuisde naar het Château Bauthier in Ittre BE, een eigendom van een tante van haar. Marthe Donas snel viel voor de charmes van de Waalse landschap en het eenvoudige dorpsleven. Haar thema’s werden meer traditioneel en een zekere poëtische onschuld en kwetsbaarheid verschenen in haar werk.

Le Groupe lÁssautRond 1927 hebben verhuisden zij naar Brussel BE, en vernieuwde zij haar connecties met de Belgische avant-garde. Met de groep L’Assaut exposeerde ze in 1928 in Brussel BE en Parijs FR. Gezamenlijk betaalden zij de rekening van het evenement met Marcel Baugniet, Felix De Boeck, Jean-Jacques Gailliard, Pierre-Louis Flouquet, Victor Servranckx, Edmond Van Der Cammen en Hubert Wolfs.

In een periode van twintig jaar werd niets meer vernomen van Marthe Donas, tot ze eindelijk in de late jaren 1940 weer haar penselen pakte. Het bleek het begin van een tweede loopbaan. Deze keer niet internationaal, maar bekroond door een hele reeks tentoonstellingen. Kunstcritici hadden een nieuw elan gezien in kleurgebruik en de spiritualiteit in het werk van deze nu ouderen ‘jonge kunstenaar’.

Na een eerste stap in de richting vernieuwd abstractie in 1954, Marthe Donas verliet de figuratieve schilderkunst eens en voor altijd in 1958. Haar werk werd losser en minder lineair.

Vanaf de jaren 60 krijgt Marthe Donas’ vroege werk langzaam terug erkenning. en wordt ze in binnen- en buitenland opnieuw ontdekt als een van de pioniers van het Belgisch Modernisme.

Ze bleef schilderen en exposeren tot een jaar voor haar dood in januari 1967, op 81-jarige leeftijd in  een rustoord in Audregnies BE (Henegouwen).

In Ittre BE, een woonplaats van Marthe Donas, is het kleine Musée Marthe Donas. Af en toe worden kleine tentoonstellingen ingericht, al dan niet rond het werk van Marthe Donas.

In 2016 kreeg zij  de eerste overzichtstentoonstelling in het Museum voor schone kunsten (MSK) in Gent BE, sinds haar overlijden in 1967.


 

Later in 1917 Donas met Ukrainian sculptor Alexander Archipenko with whom she lived in Nice. She joined the group of “La Section d’Or”, which had a.o. Léger, Braque, Gleizes, Brancusi, Villon, Kupka and Archipenko among its members. Theo Van Doesburg devoted several articles to Donas in the art magazine “De Stijl”.

In 1920 Herwarth Walden invited Donas to exhibit in his famous Gallery Der Sturm in Berlin. The American artist-collector Katherine Dreier bought five works at this show. With the help of Marcel Duchamp and Man Ray, Dreier created a unique collection called “Société Anonyme”, which she later bequeathed to Yale University. This collection has been shown in several American museums in 2008-2009.

In 2015 Donas was well represented in the exhibition “Sturm-Frauen : Women Artists of the Avant-Garde in Berlin 1910-1932” in Frankfurt-am-Main and in 2016 the Museum of Fine Arts in Ghent hosted a major retrospective of her work.


Marthe Donas, MG 1728 1410

Marthe Donas, MG 1728 1410


Beschrijving werk:

Marthe Donas  was, samen met Sonia Delaunay, Gontcharowa, Popova en nog enige andere Russische kunstenaars, één van de eerste vrouwelijke abstracte schilders in de kunstgeschiedenis.

Marthe Dona: ” Mijn werk is zeer gevarieerd, zowel in de conceptie als de uitvoering ervan. Mijn zoektocht is nooit bevredigend. Ik heb steeds een hoge mate van vereenvoudiging gezocht tot in het oneindige.

Haar werken duidde zij aan als “bijna uitsluitend Abstraction of Intuition”.


Marthe Donas, untitled shoot, MG 7862 130528

Marthe Donas, untitled shoot, MG 7862 130528


Marthe DonasNaam: Marthe Donas, (pseudoniem ‘Tour d’Onasky’ simplified to ‘Tour Donas’).
Geboren: 1885, Antwerpen BE.
Overleden: 1967, Audregnies BE.
Nationaliteit: Belgische.
Woon / werkplaatsen:

  • 1885 – 1916, Antwerpen BE.
  • 1916 – 1919, Parijs FR.
  • 1919 – 1919, Nice FR.
  • 1919 – 1921, Parijs FR.
  • 1921 – 1922, Antwerpen BE.
  • 1922 – 1927, Ittre BE.
  • 1927 – ????, Brussel BE.
  • ???? – 1967, Audregnies BE (Henegouwen).

Opleiding:

  • 1912 – 1914, Academie van Antwerpen, Antwerpen BE.
  • 1915, Dublin IE.
  • 1916, Académie de la Grande Chaumière en Académie Ranson, Parijs FR.
  • 1917, Studio André Lhote, Parijs FR.

Toelagen:
Residenties:
Studiereizen:
Functies kunstwereld:
Onderscheidingen:
Actieve periode: 1918 – 1927 & 1927 – 1966.


Vertegenwoordiging: Marthe Donas Foundation.
Contactpersoon: Peter J.H. Pauwels, Secretaris.
Adres: Franklin Rooseveltlaan 118, 9000 Gent BE.
Telefoon:
Email: peter.jh.pauwels@gmail.com
Website: www.marthedonas.be
Emedia: www.facebook.com/marthedonas.


Kunstvormen: Sculpturen, Schilderijen.
Kunststromingen:

  • Kubisme | FR | 1905 – 1920 | Schilderijen, Sculpturen.

Kunstfasen: (geschatte jaartallen)

  • 1912 – 1917, Studieperiode.
  • 1917 – 1927, Eerste Actieve periode.
  • 1927 – 1947, Improductieve periode.
  • 1947 – 1967, Late actieve periode.

Technieken:
Bekende werken:
Projecten / opdrachten:


Kunstgroepen:


Kunstrelaties:

  • Alexander Archipenko | UA 1887 – 1964 US | Sculpturen, Grafiek | Kubisme.
  • Marcel Baugniet.
  • Felix De Boeck | BE 1898 – 1995 BE | Tekeningen, Schilderijen | Lyrisme, Concretisme (Geometrie).
  • Edmond van der Cammen.
  • Sonja Delaunay.
  • Theo van Doesburg | NL 1883 – 1931 NL | Schilderijen, Architect, Beglazing | Neoplasticisme, Concretisme.
  • Pierre-Louis Flouquet.
  • Jean-Jacques Gailliard.
  • Fernand Léger | FR 1881 – 1955 FR | Schilderijen, Sculpturen, Keramiek | Kubisme.
  • André Lhote.
  • Amedeo Modigliani.
  • Piet Mondriaan | NL 1872 – 1944 US | Schilderijen | Neoplasticisme.
  • Jozef Peeters (leider van de Antwerpse avant-garde).
  • Pablo Picasso | ES 1881 – 1973 FR | Schilderijen, Sculpturen, Grafiek, Keramiek | Kubisme etc.
  • Victor Servranckx | BE 1898 – 1965 BE | Schilderijen, Collages, Objecten, etc. | Abstract Divers.
  • Hubert Wolfs.

Leerling van en/of invloed van:
Leraar van en/of invloed op:


Museumcollecties:

Overheidscollecties:
Private collecties:
Galerie collecties:


Exposities: (Solo / Duo / Groep / ?)

  • 2016: Museum voor schone kunsten (MSK), Gent BE, ‘Donas, De Belgische avant-gardiste’.
  • 2016, Frankfurt DE, Schirn Halle, ‘ Sturm-Frauen, Künstlerinnen Der Avantgarde In Berlin 1910–1932’.
  • 2016, Museum Voor Schone Kunsten, Gent BE, ‘ Marthe Donas, de Belgische avant-gardiste’.
  • 1928, Brussel BE.
  • 1928, Parijs FR.
  • 1922, Kunstbeurs bij het Second International Congres of Modern Art, Antwerpen BE.
  • 1920, Galerie Der Sturm, Berlijn DE.
  • 1919, Galerie Kundig, Geneva,  Donas’ eerste solo-expositie.

Eigen publicaties:
Catalogi:
Boeken:

  • 2015, Marthe Donas, A Woman Artist in de Avant-Garde, Ludion.

Artikelen:
Radio / televisie:
Video / film:
Websites:


Eigen citaten:


Nieuwsberichten:


Bronnen: Zie publicaties en websites.
Copyright: Stichting Pictoright, Amsterdam NL.
Bijgewerkt: 11032016/08042016/13072018.


Vaak worden alleen de belangrijkste collecties, exposities, publicaties e.d. weergegeven.