Introductie Willi Baumeister:

Willi Baumeister was een Duitse schilder, decorator, typograaf en kunstentheoreticus. Hij kreeg zijn opleiding vooral aan de Königlich Württembergische Akademie der bildende Künste. Hij was lid van meerdere kunstgroepen, van een enkele daarvan was hij (mede) oprichter. Hij had vele exposities  ondermeer  in Berlijn, Moskou, Parijs en New York.  Hij kreeg de ‘De grote prijs van de Biënnale van São Paolo’. Zijn belangrijkste werken worden gerekend tot het Abstract Expressionisme.


Willi Baumeister, Montaru, 1954, collage van papier en karton, potlood, veer, pastel

Willi Baumeister, Montaru, 1954, collage van papier en karton, potlood, veer, pastel.


Biografie:

Willi Baumeister werd geboren op 22 januari 1889 in Stuttgart DE. Willi Baumeister was van 1905 tot 1907 leerling in de decoratiewerkplaats van zijn oom. In deze zelfde periode begint hij ook met een studie aan de Königlich Württembergische Akademie der bildende Künste en volgt de avondklassen. Hij bezoekt de tekenklas van Robert Poetzelberger en volgt aanvullende lessen bij Josef Kerschensteiner.

In 1907-08 is hij in Militaire dienst, waarna hij in 1908 zijn studie aan de kunstacademie van Stuttgart DE hervat. Omdat zijn leraar Poetzelberger hem wegstuurt wegens gebrek aan talent, studeert Willi Baumeister van 1909 -1912 in de compositieklas van Adof Hölzel, waar hij Oskar Schlemmer leert kennen, met wie hij levenslang bevriend blijft.

In 1911 maakt Willi Baumeister zijn eerste uitstapje naar Parijs FR. In 1912 heeft hij zijn eerste expositie in Zürich CH en in 1913 neemt hij deel aan de ‘Erste Deutsche Herbstsalon’ in de Berlijnse galerie der Sturm. Hier ontmoet hij de expressionistische schilder Franz Marc.

In 1914 heeft hij zijn eerste solo-expositie in Der Neue Kunstsalon in Stuttgart DE. In hetzelfde jaar regelt Hölzel een opdracht voor muurschilderingen in de Deutsche Werkbund-Ausstellung in Keulen voor Willi Baumeister, Oakar Schlemmer en Herman Stenner.

Voordat hij in Militaire dienst dienst moet in de zomer van 1914 tot 1918, reist hij samen met Oskar Schlemmer naar Amsterdam NL, Londen GB en Parijs FR.

In 1915 tijdens de oorlog ontmoet Willi Baumeister de schilder Oskar Kokoschka en de architect Adolf Loos in Wenen AT. In 1916 neemt hij deel aan de expositie ‘Hölzel en zijn cirkel’ in de Kunstvereniging in Freiburg DE, welke daarna in de Ludwig Schames Kunstsalon getoond wordt in Frankfurt am Main DE. In 1918 nog voordat hij de militaire dienst verlaat geeft hij samen met Oakar Schlemmer een expositie in de Galerie Schaller in Stuttgart DE. Samen met Oskar Schlemmer probeert hij Paul Klee op de academie in Stuttgart DE te krijgen, de academie wijst Paul Klee echter af. In 1919 wordt  Willi Baumeister lid van de Berlijnse kunstenaarsgroep de Novembergruppe. De groep wordt door Max Pechstein in 1918 opgericht, direct na de Duitse capitulatie en de afzetting van keizer Wilhelm II, waarna een democratische republiek gevormd wordt.

In 1919 keert Willi Baumeister terug naar Stuttgart DE en is daar medeoprichter van de Kunstenaarsgroep Uecht, welke hij in 1921 weer verlaat. Zijn vroege figuratieve werk geïnspireerd op het werk van Paul Cézanne maakt nu plaats voor zijn Mauerbilder en Sportbilder, schilderijen, waarbij hij het vlak accentueert en constructivistische elementen op een reliëfachtige wijze verwerkt.

In 1919 maakt Willi Baumeister zijn eerste decorontwerp, gevolgd door zeventien anderen. In 1920 voltooit hij zijn kunststudie en werkt hij als onafhankelijk kunstenaar. Hij neemt deel aan exposities in Berlijn, Dresden en Hagen. In 1922 exposeert Willi Baumeister samen met Fernand Léger in de Berlijnse galerie Der Sturm en zijn populariteit en erkenning in het buitenland wordt duidelijk.

In deze jaren ontwikkelt Willi Baumeister professionele betrekkingen met kunstenaars als Paul Klee, Léger, Le Corbusier, Amédée Ozenfant en Michel Seuphor.

In 1924 worden verschillende van zijn werken getoond op de Erste Allgemeine Deutsche Kunstausstellung in Moskou RU en in 1925 neemt hij deel aan de Parijse expositie ‘L’Art d’aujourd’hui. Willi Baumeister is ook actief op het gebied van commerciële kunst en ontwerpt advertenties voor talrijke bedrijven zoals Bosch en DLW (Deutsche Linoleumwerke).

In 1926 trouwt hij met de schilder Margarete Oehm, neemt deel aan de Internationale Expositie van Moderne Kunst in New York US, gevolgd door een solo-expositie in Parijs FR in 1927, waar hij met zijn eigen ruimte deelneemt aan de Große Berliner Kunstausstellung en Kasimir Malevich ontmoet.

In 1927 wordt hij lid van de Ring Neuer Werbegestalter, waarvan Kurt Schwitters de voorzitter is.

In 1928 doceert Willi Baumeister commerciële kunst, typografie en druktechnnieken aan de Stadelsche Kunstacademie van Frankfurn am Main DE.

In 1930 sluit hij zich aan bij Cercle et Carré en in 1931 bij Abstraction-Création.

Zijn vormen worden vrijer en de toepassing van zakelijke elementen raakt steeds verder op de achtergrond. Ook komen in deze periode zijn Ideogrammen en Eidos-Bilder tot stand, waarin hij archaïsche voorstellingen, in het bijzonder op het gebied van de oude kunst uit Voor-Azië en Afrika verwerkt.

In 1933, volgend op de opkomst van het Nationaal Socialism, wordt Willi Baumeister als ontaarde kunstenaar aangeklaagd en krijgt een beroepsverbod opgelegd. Hij wordt ontslagen door de Stadelsche Kunstacademie. De werken die hij desondanks heimelijk vervaardigt worden steeds minder figuratief. Vanaf dat moment verdiend hij zijn geld vooral met commerciële kunst. Hij kan nog steeds reizen maken naar Zwitserland, Italië en Frankrijk.

In 1936 wordt hij door de architect Heinz Rasch voorgesteld aan Dr. Kurt Herberts, de eigenaar van een verffabriek in Wuppertal. Willi Baumeister gaat in 1937 voor het bedrijf werken, samen met andere door het regime geboycotte kunstenaars Franz Krause, Alfred Lörcher, Georg Muche en Oskar Schlemmer evenals de kunsthistoricus Hans Hildebrandt. Hij doet onderzoek en schrijft over schildertechnieken en hun historische achtergrond.

In 1941 is er een verbod op de expositie van zijn werk. Hij heeft echter genoeg mogelijkheden om in het buitenland te exposeren. In de herfst reist Baumeister met zijn gezin naar Verona, Venetië, Bologna en Florence.

In 1943, wanneer een bombardement zijn huis in Stuttgart onbewoonbaar maakt verhuist hij met zijn gezin naar Urach  DEin de Schwabische Alpen.

In de periode 1943 – 1945 werkt hij aan zijn verhandeling ‘Das Unbekannte in der Kunst’, een kritische beschouwing over de principes van de abstracte kunst. In 1947 wordt het boek gepubliceerd.

Van 1946 tot aan zijn overlijden in 1955 is hij docent schilderkunst aan de Kunstacademie van Stuttgart DE en in 1947 gaat hij weer exposeren.

In 1948 is Willi Baumeister de eerste Duitse Kunstenaar die in de Salon des Réalites Nouvelles exposeert.

In 1949 is hij medeoprichter van de kunstenaarsgroep ‘Gegenstandlose’  (De groep van niet representatieve kunstenaars), die zijn eerste expositie heeft getiteld ‘ZEN 49’ in 1950. Hier ontmoet Willi Baumeister Fritz Winter, Ernst Wilhelm Nay, Paul Fontaine en vele anderen.

In 1951 wint Willi Baumeister de grote prijs van de Biënnale van São Paolo en vanaf 1951 neemt hij driemaal deel aan de Biënnale van Venetië IT.

Op 31 augustus 1955, sterft Willi Baumeister terwijl hij aan het schilderen is in zijn atelier in Stuttgart DE.


Beschrijving werk:

Baumeister heeft veel kunstenaars opgeleid maar geen eigen school gevormd. Wel heeft hij grote invloed uitgeoefend op de verbreiding van de niet-figuratieve kunst in Duitsland. Bekend zijn  illustraties bij bijbelteksten en het Oudbabylonische Gilgamesj-epos. Tot zijn laatste werk behoren  de series:

  • Montaru, tot stand gekomen in 1953-55.
  • de serie Montari, waaraan hij in 1953-54 heeft gewerkt,
  • en de serie Aru uit 1954-55.

Naam: Willi Baumeister.
Geboren: 22.01.1889, Stuttgart DE.
Overleden: 31.08.1955, Stuttgart DE.
Nationaliteit: Duitse.
Woon / werkplaatsen:

  • 1889 – 1907, Stutgart DE.
  • 1914 – 1918, Militaire dienstplicht.
  • ???? –  1919, Berlijn DE.
  • 1919 – ????, Stuttgart DE.
  • 1943 – ????, Urach  DE (Schwabische Alpen).
  • ???? – 1955, Stuttgart DE.

Kunstopleiding:

  • 1905 – 1907, Königlich Württembergische Akademie der bildende Künste, Stuttgart DE, avondklassen. Tekenklas Robert Poetzelberger. Lessen bij Josef Kerschensteiner.
  • 1908 – 1912, Königlich Württembergische Akademie der bildende Künste, Stuttgart DE.
  • 1920, Afronding kunststudie?

Toelagen:
Residenties:
Studiereizen:
Functies kunstwereld:

  • 1928 – 1933, Docent  Stadelsche Kunstacademie, Frankfurn am Main DE, commerciële kunst, typografie en druktechnieken.
  • 1946 – 1955, Docent schilderen Kunstacademie van Stuttgart DE.

Onderscheidingen:

  • 1951, De grote prijs van de Biënnale van São Paolo.

Actieve periode:


Vertegenwoordiging: Willi Baumeister Stiftung GmbH.
Contactpersoon: Dr. Jochen Gutbrod.
Adres: Gerokstraße 39, D-70184 Stuttgart NL.
Telefoon: +49-(0)711 / 216-19627.
Email: archiv@willi-baumeister.com.
Website: www.willi-baumeister.org.
Emedia:


Kunstvormen: Schilderen, Collages, Grafiek, Decor.
Kunststromingen:

Kunstfasen: 

  • 1905 – 1920, Studieperiode.
  • 1912 – 1920, Figuratief.
  • 1914 – 1918, Militaire dienst.
  • 1919 – 19??, Decoratief.
  • 1920 – 1933, Expressionisme.
  • 1933 – 19??, Commercieel (ontaarde kunstenaar).
  • 1930 – 19??, Abstractie.
  • ????? – 1955, Docent.

Technieken:
Bekende werken:
Projecten / opdrachten:


Kunstgroepen:

  • 1919 – ????, Novembergruppe, Berlijn DE.
  • 1919 – 1921, Uecht, Stutgart DE, medeoprichter.
  • 1930 – ????, Cercle et Carré.
  • 1931 – 1937, Abstraction-Création Group | Parijs FR | 1931 – 1937 | Schilderijen | Concretisme.
  • 1949 – ????, ‘Gegenstandlose’.
  • 1927 – ????, Ring Neuer Werbegestalter | voorzitter Kurt Schwitters, Willi Baumeister. 
  • ???? – ????, Neue Sezession | Uecht, Stutgart DE | 1919 – ????, medeoprichter Willi Baumeister.

Kunstrelaties:

  • Le Corbusier | CH 1887 – 1965 FR | Gebouwen, Schilderijen, Wandkleden | Kubisme.
  • Hans Hildebrandt | kunsthistoricus.
  • Paul Fontaine.
  • Paul Klee | CH 1879 – 1940 CH | Schilderijen | Abstract Figurisme, Kubisme, Concretisme.
  • Oskar Kokoschka.
  • Franz Krause.
  •  Fernand Léger | FR 1881 – 1955 FR | Schilderijen, Sculpturen, Keramiek | Kubisme.
  • Alfred Lörcher.
  • Adolf Loos, Architect.
  • Kasimir Malevitch | UA 1878 – 1935 RU | Schilderijen | Kubisme, Constructivisme, Suprematisme.
  • Franz Marc | DE 1880 – 1916 FR| Schilderijen | Abstract Expressionisme.
  • Georg Muche.
  • Ernst Wilhelm Nay | DE 1902 – 1968 DE | Schilderijen | Abstract Speciaal.
  • Margarete Oehm | Echtgenote, schilder.
  • Amédée Ozenfant.
  • Max Pechstein.
  • Oskar Schlemmer.
  • Michel Seuphor | BE 1901 – 1999 FR |Schilderijen | Neoplasticisme.
  • Herman Stenner.
  • Kurt Schwitters | DE 1887 – 1948 DE | Schilderijen | Constructivisme.
  • Fritz Winter.

Leerling van en/of invloed van:
Leraar van en/of invloed op:


Museumcollecties:
Overheidscollecties:
Private collecties:
Galerie collecties:


Exposities: (Solo / Duo / Groep / ?)

  • 2016: Franz Marc Museum, Kochel am See DE, Willi Baumeister and Paul Klee, Structure and Vision.
  • 1913, Eerste expositie in Zürich CH.
  • 1913, Galerie der Sturm, Berlijn DE, ‘Erste Deutsche Herbstsalon’.
  • 1924, Moskou RU, Erste Allgemeine Deutsche Kunstausstellung.
  • 1925, Parijs FR, expositie ‘L’Art d’aujourd’hui.
  • 1926, New York US, Internationale Expositie van Moderne Kunst.
  • 1927, Parijs FR, solo-expositie Große Berliner Kunstausstellung
  • 1948, Salon des Réalites Nouvelles.
  • 1951, Biënnale van São Paolo.

Eigen publicaties:

  • 1947, ‘Das Unbekannte in der Kunst’, Willi Baumeistereen, kritische beschouwing over de principes van de abstracte kunst.

Catalogi:
Boeken:
Artikelen:
Radio / televisie:
Video / film:
Websites: 


Eigen citaten:


Nieuwsberichten:


Bronnen: Zie publicaties en websites.
Copyright: Stichting Pictoright, Amsterdam NL.
Bijgewerkt:  02122014/05072016/06072018.


Vaak worden alleen de belangrijkste collecties, exposities, publicaties e.d. weergegeven.